Cách làm ấm tetsubin Nhật Bản

Các công đoạn hình thành ấm Tetsubin

Ấm gang được làm bằng cách đổ sắt nóng chảy vào khuôn và tạo hình cho phù hợp. Có một số loại khuôn khác nhau. Thông thường ấm cao cấp được làm bằng khuôn đất sét, trong khi ấm giá trị thấp được làm bằng khuôn cát.

1) Khuôn đất sét

Khuôn được làm bằng đất sét và nung trong lửa trước khi đúc. Phương pháp này được sử dụng cho ấm gang đúc thủ công. Đối với ấm cao cấp, khuôn chỉ được sử dụng một lần. Đối với ấm cấp thấp, khuôn được tái chế gần 100 lần.

2) Khuôn khô

Đây là khuôn điển hình được sử dụng trong đúc gang Yamagata. Dùng khuôn kim loại đúc khuôn mẫu và tạo hình thành đất sét. Nó được sấy khô và dùng làm khuôn đúc gang.

3) Khuôn cát

Khuôn này dùng để sản xuất hàng loạt. Ép hỗn hợp cát với chất kết dính và tạo ra hình dạng mong muốn của sản phẩm. Cát ép có thể được sử dụng ngay lập tức làm khuôn đúc gang. Hầu hết các thiết bị nấu ăn và ấm đun nước cấp thấp được làm từ phương pháp này.

A. Sản phẩm đúc thủ công

Ấm được chế tạo từ một số bộ phận riêng biệt như sau.

1) Khuôn ngoài: Để đúc lớp bên ngoài của ấm.

2) Khuôn trong: Để đúc lớp bên trong của ấm.

3) Khuôn cho vòi

4) Khuôn cho nắp và núm.

5) Hoàn thiện: Nó được thực hiện bằng cách rèn.

Mỗi phần ấm được làm riêng biệt, khi khuôn đã sẵn sàng, khuôn số 1) đến số 4) được lắp ráp trước khi tiến hành đúc. Trong quá trình đúc, sắt nóng chảy nổi lên đôi khi sẽ đẩy khuôn bên trong lên. Để tránh, khuôn dưới cùng được cố định bằng đinh sắt. Dấu vết của đinh sắt có lúc được nhìn thấy dưới đáy thành phẩm.

1) Làm khuôn bên ngoài cho thân, đáy và nắp

Khuôn đất sét được làm từ cát trộn với chất kết dính tự nhiên. Chất kết dính được làm bằng đất sét mềm đã được ủ và nở trong nồi cách thủy. Cả hai vật liệu đều từ núi và dải sông địa phương. Một bộ các tấm kim loại được sử dụng để tạo thành hình dạng của ấm. Hình dạng của tấm kim loại được cắt theo hình dạng dự định của ấm. Dùng tấm kim loại trên đất sét mềm, xoay tròn như vẽ một vòng tròn bằng compa, hình chiếc ấm được tạo thành. Khuôn cho phần đáy của ấm được làm theo phương pháp tương tự. Khuôn cho phần đáy có một lỗ chính giữa vì đây là nơi đổ sắt nóng chảy. Ấm được đóng triện thủ công từng cái. Nó bị vón cục trên bề mặt khuôn khi đất sét vẫn còn mềm. Khi sắt nóng chảy được đổ vào khuôn, hoa văn nổi sẽ xuất hiện trên bề mặt như từ trong ra ngoài. Có một vài mẫu truyền thống được sử dụng cho ấm đun nước bằng gang.​

2) Tạo mẫu – hoa văn họa tiết

Sau khi hình dạng của khuôn được hoàn thành, khuôn mẫu được dập theo thiết kế đã định. Nó rất tốn thời gian vì mọi thứ hoàn toàn được làm thủ công bằng tay. Theo truyền thống, có 3 mẫu hoa văn chính luôn được sử dụng cho ấm đun nước bằng gang. Đặc biệt, mẫu Arare – đinh mũ – là hoa văn rất điển hình. Hình dạng của Arare phụ thuộc vào độ sâu của hoa văn khuôn được áp dụng và số lần sử dụng lại khuôn. Trong việc chế tạo ấm gang cao cấp, khuôn chỉ được sử dụng một lần. Trong trường hợp này, công việc làm hoa văn phải được thực hiện cho từng khuôn một.

(a) Arare 霰

Họa tiết Arare – mưa đá nhỏ

Đây là thiết kế tiêu biểu nhất của Nanbu. Arare được đóng dấu thủ công bằng cách sử dụng các kích cỡ que khác nhau. Họa tiết arare càng sinh động thì chất lượng của nó càng tốt. Độ sắc nét của arare là tùy thuộc vào tay nghề cũng như số lần đúc ấm trên cùng một khuôn. Trong việc sản xuất ấm cao cấp, khuôn chỉ được sử dụng một lần và nó không bao giờ được tái chế. Mặt khác, khi cùng một khuôn được sử dụng nhiều lần, họa tiết arare sẽ bị mờ. Có nhiều kích thước khác nhau của arare: kích thước bình thường, kích thước trung bình, Kikko (亀 甲) và kích thước lớn được gọi là Oni-arare (. 霰). Đối với loại arare cỡ lớn, khuôn thường bị hỏng khi lấy ấm gang ra khỏi khuôn. Do đó không thể sử dụng lại khuôn giống nhau.

(b) Hada 肌 – Họa tiết bề mặt

Đây cũng là họa tiết truyền thống. Ngoài ra, họa tiết Hada cũng được áp dụng cho nửa dưới của ấm bất kể thiết kế của nó. Đó là bề mặt thô ráp với kết cấu không đều. Mọi người thường nghĩ nó được đúc mà không có bất kỳ họa tiết nào. Tuy nhiên họa tiết Hada không hề đơn giản. Nó được làm bằng cát được tạo hình trên khuôn. Cát phải được sàng để có kích thước mắt lưới lý tưởng, trộn với đất sét và tạo thành hình quả bóng nhỏ. Sau đó, quả bóng cát được dập trên khuôn.

(c) Hình ảnh

Theo truyền thống, Hoa, Ngựa, Chim và Sơn Thủy (山水) được sử dụng làm họa tiết. Lúc đầu, hình ảnh dự định phải được in hoặc vẽ trên một mảnh giấy. Sau đó, giấy được gắn trên bề mặt của khuôn đất sét và được ép bằng thanh kim loại theo mô típ

3) Làm khuôn bên trong

Khuôn bên trong được gọi là Nakago (中子). Nó được sử dụng để đúc lớp bên trong của ấm. Nếu ấm được đúc mà không có Nakago, ấm sẽ thành một khối đặc. Sự khác biệt của đường kính giữa khuôn ngoài và khuôn trong là chiều dày của ấm. Khuôn đất sét được làm với phương pháp tương tự như làm khuôn bên ngoài. Khi Nakago khô sẽ được cố định thẳng lên và định vị chính xác ở giữa khuôn ngoài.

4) Làm khuôn cho vòi

Khuôn cho vòi được làm riêng. Đầu tiên nghệ nhân phải tạo ra một nguyên mẫu cho hình dạng dự định của vòi bằng đất sét và nó được nung để làm cứng. Sau khi nung nguyên mẫu, sử dụng nguyên mẫu để đúc lớp bên ngoài bằng khuôn đất sét và nung. Khi khuôn trong đã sẵn sàng, khuôn trong được cạo theo độ dày yêu cầu của sắt.

Tất cả các bộ phận của khuôn làm vòi được lắp ráp và cố định vào khuôn ngoài của ấm. Chỉ định vị trí của vòi và một lỗ được tạo trên khuôn ngoài. Sau đó, cố định khuôn vòi vào lỗ.

Nếu thiết kế vòi quá phức tạp hoặc chiều dài vòi rất dài thì sau khi đúc phải phá hủy khuôn. Vòi có thiết kế phức tạp không thể tháo rời nếu không bị phá hủy. Đây là lý do mà một số hình dạng ấm đun nước như Nanbu Shape rất đắt.

Một khuôn cho một ấm – Ấm thủ công siêu cao cấp

Một khi sản phẩm được tạo ra, khuôn sẽ bị phá hủy. Phương pháp này được sử dụng cho ấm rất cao cấp như:

– Ấm có thiết kế với sự kết hợp của những đường vẽ mảnh. Đối với đường vẽ tinh chỉnh, không được sử dụng khuôn nhiều lần vì họa tiết sẽ bị mờ.

– Mẫu sâu arare như Oni arare thường có thể phá hủy khuôn sau khi nó được sử dụng. Đối với hoa văn nổi sâu hoặc phức tạp, khuôn chỉ có thể được sử dụng một lần.

Cần sửa chữa để tái chế – Ấm thủ công cao cấp

Một số bộ phận của khuôn, đặc biệt là khuôn cho vòi thường bị hỏng và cần được sửa chữa mỗi lần sau khi đúc.

Theo truyền thống, một số thiết kế như ấm Nanbu sử dụng vòi rất dài. Vòi rót bị kẹt khi cố lấy nó ra khỏi khuôn và thường thì khuôn đã bị phá hủy một phần. Điều này không dựa trên sự may mắn hay kỹ thuật, mà là thiết kế. Rốt cuộc, khuôn chỉ có thể được sử dụng lại trong một vài lần.

Một khuôn được tái chế không quá vài lần – Ấm thủ công trung cấp

Một số thiết kế như arare hoặc họa tiết nhám được thực hiện bằng phương pháp này. Khuôn có thể được tái chế trong một vài lần. Thông thường thương hiệu làm ấm tốt không bao giờ tái chế khuôn quá 4 lần vì hoa văn ngày càng mờ. Tuy sử dụng chung một khuôn nhưng chiếc ấm đúc đầu tiên có hoa văn rõ nét và sống động nhất.

Cùng một khuôn được sử dụng lại nhiều lần. – Ấm thủ công cấp thấp

Ấm đun nước thủ công cấp thấp được làm bằng phương pháp này. Sử dụng cùng một khuôn đất sét, chiếc ấm được đúc đi đúc lại có khi hơn 100 lần. Nếu may mắn, bạn có thể nhận được chiếc ấm đúc thứ nhất, hoa văn sắc nét và sống động. Sản phẩm đúc từ khuôn đã qua sử dụng có hoa văn rất mờ và dễ nhận ra. Nhà sản xuất thường cố gắng giới thiệu một thiết kế nào đó ít rõ ràng hơn để thấy được tác dụng của việc tái chế, chẳng hạn như mẫu cát: 砂 目 hoặc 肌. Càng sử dụng thiết kế tiêu chuẩn như Arare, người ta càng dễ dàng nhận ra tính ưu việt của kỹ thuật đúc.

B. Đúc 鋳 造

Để đúc ấm đun nước bằng sắt, có 2 loại sắt khác nhau: sắt thường và sắt cát. Về cơ bản sắt được sản xuất bởi thương hiệu tương ứng. Mỗi thương hiệu có thành phần khoáng chất và cacbon riêng trong ấm.

(i) Gang

Thường là gang xám. Nó là hợp kim của cacbon, silic và sắt, chứa 1,7 đến 4,5% C và 1 đến 3% Si. Ưu điểm của gang là lỏng hơn, ít co ngót hơn và nhiệt độ nóng chảy thấp hơn nhiều. Gang được sản xuất bằng cách sử dụng gỗ sồi, silica, quặng oxit sắt thô. Thông thường thợ đúc kiểm soát việc đúc chỉ dựa trên độ nhớt của sắt nóng chảy và tia lửa của nó. Nếu sản xuất gang không đúng cách như hàm lượng cacbon quá thấp, gang bị co ngót quá nhiều thì ấm đun nước có thể bị nứt khi nguội.

(ii) Gang cát 砂 鉄 瓶

Trong thời đại Edo, tất cả các loại ấm gang đều được làm bằng sắt cát. Vào thời điểm đó, đây là loại sắt duy nhất hiện có vì không có phương pháp sản xuất sắt nào khác như bây giờ. Sắt cát được xử lý theo phương pháp truyền thống gọi là Tatara, đây cũng là quy trình luyện sắt làm kiếm.

Hiện nay, sắt cát rất hạn chế và người nghệ nhân khó kiếm được nguyên liệu thô. Ngày nay, không còn ai chế biến cát sắt bằng phương pháp truyền thống. Thông thường vật liệu này được lấy từ những chiếc ấm sắt cát cũ được sản xuất vào thời Edo. Đôi khi nếu may mắn, có một số lượng cát sắt đã được giữ bởi thế hệ trước. Cát sắt thật được làm từ magnetit (Fe3O4) là tinh thể nhỏ của magnetit. Thông thường cát sắt có chứa một lượng nhỏ titan và ít carbon hơn.

Tùy thuộc vào nguyên tố hợp kim, gang sẽ tạo thành cái gọi là gang trắng có tính chất tương tự như gang cát. Gang trắng được hình thành do một số lý do, chẳng hạn như giảm cacbon xuống dưới 2%, bổ sung một số khoáng chất hoặc sốc vật lý. Đặc tính của gang trắng rất giống với gang cát và đôi khi nó được dùng làm “gang cát”. Gang trắng là một hợp kim khác chứa ít khoáng vi lượng hơn gang cát thật. Ví dụ, cát sắt có chứa titan. Các khoáng vi lượng này trong sắt mang lại độ đàn hồi và linh hoạt hơn trong quá trình đúc. Gang trắng trông rất trắng, trong khi gang cát thật có màu trắng vàng một chút. Vì gang cát rất ít khi bị gỉ, nên những chiếc ấm gang làm bằng gang cát được đánh bóng hoặc đánh bóng một phần. Theo truyền thống, ấm đun nước bằng gang đúc trong thời kỳ Edo không được đánh bóng. Nhưng chúng ta có thể dễ dàng nhận ra chiếc ấm sắt cát nếu gõ vào nó thì nó cho âm sắc rất cao.

Gang cát và gang trắng giòn hơn gang thường. Nó rất khó xử lý và trong nhiều trường hợp nó dễ bị nứt trong quá trình đúc. Trên thực tế, nhiều chiếc ấm bằng sắt cổ đã qua sử dụng được làm từ thời Edo vẫn còn cho đến nay thường bị nứt ở đáy. Do khó đúc và năng suất sản xuất thấp nên giá thành của ấm gang cát rất cao.

Một số ưu điểm của Gang cát :

(1) Được đánh giá cao nhờ bề mặt sáng bóng.

(2) Gang cát có khối lượng riêng lớn hơn gang thường nên khả năng giữ nhiệt tốt hơn. Do đặc điểm này, đôi khi các dụng cụ nấu ăn cao cấp được làm bằng gang cát.

(3) Gang cát chứa rất ít cacbon nên hầu như không bị han gỉ.

(4) Nó cho âm thanh rất cao khi được gõ và do đó nó thường được sử dụng để làm chuông gió.

C. Nhiệt Luyện (釜 焼)

Sau khi đúc xong, chiếc ấm bằng sắt được nung trong lửa than. Lửa than cháy với ít oxy hơn và nó tạo ra carbon monoxide và lấy đi oxy trên bề mặt của sắt. Sự cháy khử sắt từ Fe3 + thành Fe2 +. Nói cách khác, bề mặt của ấm đun nước bằng sắt được tôi luyện. Nếu không có quá trình này, ấm đun nước bằng gang chỉ là ấm đun nước. Nó không thực sự làm thay đổi hương vị của nước và trà. Kết quả của quá trình này, bề mặt bên trong của ấm trở thành màu xám xanh. Đây là màu đặc trưng của sắt đã hoạt hóa / khử.

D. Lớp phủ (着色)

Có một số lý do tại sao ấm đun nước gang cần được tráng phủ:

(i) Ngăn ấm đun nước bị rò rỉ

Cấu trúc của gang rất xốp. Việc xuất hiện một số lỗ hổng nhỏ là không thể tránh khỏi. Thông thường ấm đun nước có rò rỉ nhỏ. Mỗi thành phẩm đều được kiểm tra và xác nhận vị trí rò rỉ và điểm rò rỉ được phát hiện và niêm phong bằng sơn mài tự nhiên gọi là Urushi (漆). Urushi là nhựa cây có tên là Urushi. Đây là vật liệu phủ truyền thống nhất ở Nhật Bản. Một số đồ nội thất bằng gỗ phủ Urushi được trục vớt từ con tàu chìm được tìm thấy dưới đáy đại dương vẫn còn nguyên vẹn. Lớp phủ Urushi bảo vệ gỗ khỏi nước mặn một cách hiệu quả. Urushi hoạt động giống như nhựa khi nó được áp dụng ở nhiệt độ cao. Nó cứng lại và khó có thể ra ngoài. Ở đáy ấm, vết được xử lý Urushi có màu đen trong khi vùng khác vẫn có màu xám xanh.

(ii) Sơn Urushi làm lớp phủ cơ bản

Urushi cũng được phủ trên bề mặt bên ngoài của ấm đun nước như một lớp phủ cơ bản. Khi ấm đun nước lên đến 300-400 độ C, urushi được áp dụng. Trên cùng của lớp sơn nền, một lớp sơn phủ khác có màu đen hoặc nâu được áp dụng. Vật liệu phủ này được làm bằng Urushi trộn với sắt cát. Các thương hiệu khác nhau sử dụng màu sắc khác nhau và kỹ thuật sản xuất được giữ bí mật.

(iii) Chống gỉ

Đôi khi một số nghệ sĩ thích vẽ urushi bên trong ấm đun nước để bảo vệ lòng ấm không bị gỉ. Tuy nhiên, lớp phủ này sẽ làm giảm phản ứng của sắt với nước, nhưng một số người lại thích điều này vì ấm đun nước hầu như không bị gỉ.

E. Tay cầm (弦)

Có 2 loại tay cầm khác nhau, rỗng và đặc. Việc làm tay cầm hoàn toàn khác với việc đúc. Tay cầm được làm bằng cách rèn trong khi ấm được làm bằng cách đúc.

(i) Tay cầm rỗng

Phần tay cầm rỗng được sử dụng cho ấm cao cấp. Loại tay nắm này được làm bằng sắt tấm. Nó được cuộn và rèn thành hình dạng dự định. Tay cầm có một vài lỗ được gọi là vết côn trùng cắn. Đây là mốt và còn có chức năng làm nguội tay cầm. Lỗ côn trùng cắn là biểu tượng của tay cầm loại rỗng. Ấm làm bằng tay cầm rỗng đắt hơn nhiều so với ấm bằng tay cầm đặc.

(ii) Tay cầm đặc

Tay cầm đặc được sử dụng cho ấm cấp thấp đến trung cấp. Tay cầm đặc được rèn bằng thanh sắt. Nó được rèn thành hình dạng dự định. Đa số ấm đun nước thủ công trên thị trường có tay cầm đặc. Giá thành sản xuất tay cầm đặc rẻ hơn nhiều so với loại rỗng. Ngày nay chúng ta sử dụng bếp ga hoặc bếp điện để đun ấm đun nước. Tay cầm không bao giờ bị nóng ngay cả khi nó được làm bằng chất liệu chắc chắn. Trên thực tế, loại tay cầm đang là mốt và nó là yếu tố chính quyết định giá cả và tính ưu việt của ấm đun nước.

Tay cầm khảm bạc: 銀 象 嵌

Một số tay cầm được làm bằng Bạc hoặc Dát vàng (象 嵌). Ấm phong cách Kyoto sử dụng bạc khảm trên thân hoặc tay cầm. Lớp phủ bạc có thể được áp dụng bất kể tay cầm rỗng hoặc đặc. Ngày nay, số lượng nghệ nhân sử dụng khảm bạc rất hạn chế vì không còn cập nhật phong cách Kyoto nữa. Một số ấm gang Yamagata được gia công với lớp phủ bạc do bị ảnh hưởng bởi phong cách Kyoto.

F. Ấm công nghiệp

Đây là sản phẩm được làm ở quy mô sản xuất hàng loạt. Cát trộn với chất kết dính được ép bằng khuôn nhôm. Sử dụng nó làm khuôn cát, các sản phẩm có thiết kế giống nhau được đúc đi đúc lại nhiều lần. Phương pháp này được phát triển cho đồ nấu ăn. Nhưng nó cũng được sử dụng để làm ấm gang cấp thấp hoặc ấm pha trà. Hầu hết các “ấm trà” bằng gang được làm bằng phương pháp này. Ấm làm bằng khuôn cát khác với ấm làm bằng tay ở các điểm:

1) Ấm công nghiệp không được tôi luyện trong lửa than do đó nó không làm thay đổi mùi vị của nước.

2) Bên trong ấm gang công nghiệp được phủ một lớp nhựa dẻo hoặc tráng men.

3) Nó nặng hơn nhiều so với ấm thủ công

Giá thành của ấm gang thủ công rất cao vì khuôn đất sét chỉ sử dụng được trong thời gian rất hạn chế. Nó tiêu tốn rất nhiều thời gian để phát triển khuôn và dập các mẫu khác nhau. Còn đối với những chiếc ấm công nghiệp , khuôn được tái chế thời gian không giới hạn

Theo Hojotea.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Hotline: 0396697989
SMS: 0396697989 Message facebook Zalo: 0396697989